Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΥ

Το όνομα της Άνδρου ανάγεται στη μυθολογία. Η επικρατέστερη εκδοχή είναι αυτή που θέλει ως πρώτο οικιστή του νησιού τον Άνδρο. Ο Ανδρεύς είχε θεϊκή καταγωγή και πατέρας του ήταν ο Άνιος, γιος του θεού Απόλλωνα, μητέρα του δε ή Κρέουσα ή Ροιώ, κόρη του Σταφύλου, γιου του θεού Διόνυσου. Η μυθολογική καταγωγή των κατοίκων του νησιού ερμηνεύει την κυρίαρχη λατρεία του θεού Διόνυσου και την παρουσία των θεών- προγόνων στα νομίσματά τους.

Ευρήματα αρχαιολογικά αποδεικνύουν την κατοίκηση του νησιού από την 4η χιλιετία π.Χ. με τρεις τουλάχιστον οικισμούς στην προϊστορική περίοδο στις τοποθεσίες Μικρογυάλι, Στρόφιλα και αργότερα στην Πλάκα.

Κατά την Μυκηναϊκή περίοδο και μέχρι τη γεωμετρική η Άνδρος ακμάζει και ευρήματα της περιόδου αυτής υπήρξαν στο Κόρθι και την Παλαιόπολη, τα οποία εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή.

Στη γεωμετρική περίοδο ιδρύονται οι οικισμοί της Ζαγοράς και της Υψηλής στην Δυτική ακτή του νησιού και γνωρίζουν μεγάλη ακμή στα χρόνια 900-700 π.Χ. Στο τέλος της περιόδου αυτής οι κάτοικοι του νησιού, σε συνεργασία με τους Χαλκιδείς, συμμετέχουν στον Β’ αποικισμό και ιδρύουν στη Χαλκιδική τέσσερις αποικίες- πόλεις, την Άκανθο, την Άργιλο, την Σάνη και την ονομαστή Στάγειρα, πατρίδα του φιλόσοφου Αριστοτέλη.

Την εγκατάλειψη των γεωμετρικών οικισμών ακολουθεί η μεγάλη ακμή της πόλης της Άνδρου, κτισμένης στην περιοχή της σημερινής Παλαιούπολης. Η πόλη αυτή θα παραμείνει πρωτεύουσα του νησιού για πολλούς αιώνες και θα γνωρίσει περιόδους μεγάλης δόξας συμμετέχοντας στα γεγονότα της εποχής που σημάδεψαν την ιστορία. Στην περίοδο των Περσικών πολέμων η Άνδρος προσφέρει «γη και ύδωρ» στους Πέρσες μαζί με τα υπόλοιπα κυκλαδονήσια και πολεμά στο πλευρό τους. Η τιμωρία που προσπάθησε να επιβάλει η Αθήνα στην Άνδρο αποτυγχάνει. Ο Θεμιστοκλής, ο αρχηγός του εκστρατευτικού σώματος, δεν μπορεί να καταλάβει την πόλη, η οποία διέθετε ιδιαίτερα ισχυρή οχύρωση.

Στην περίοδο της κλασικής αρχαιότητας, η Άνδρος συμμετέχει στην Α’ Αθηναϊκή Συμμαχία από την οποία αποστατεί και γνωρίζει για δεύτερη φορά, το 409 π.Χ. την πολιορκία από τους Αθηναίους με αρχηγό αυτή τη φορά τον Αλκιβιάδη. Η πολιορκία και πάλι αποτυγχάνει παρά το ότι αυτή τη φορά οι Αθηναίοι αποβιβάζονται στο φυσικό λιμάνι του Γαυρίου και στη συνέχεια πολιορκούν την Άνδρο.

Η Άνδρος παραμένει στη συμμαχία των Σπαρτιατών και μετά τη ναυτική τους ήττα το 394π.Χ. στην ναυμαχία της Κνίδου από τους Αθηναίους υπό τον Κόνωνα, περνάει και πάλι σε Αθηναϊκή κυριαρχία.

Ακολουθεί περίοδος συνεχών πολιτικών αλλαγών με Μακεδονική κυριαρχία, Πτολεμαϊκή και Ρωμαϊκή μέχρι την μεταφορά του κέντρου του Ρωμαϊκού Κράτους στην Κωνσταντινούπολη και τη δημιουργία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η Άνδρος υπάγεται στην επαρχία των νήσων και στη συνέχεια στο Ιστ’ θέμα του Αιγαίου πελάγους μέχρι και την κατάληψή της από τους Βενετούς το 1207μ.Χ.

Όπως και τα υπόλοιπα νησιά, μέχρι τον 11ο αιώνα, η Άνδρος υποφέρει από τις πειρατικές επιδρομές πλήθους φυλών με κυριότερους του Σαρακηνούς. Αυτές όμως οι καταστροφές δεν εμπόδισαν το νησί να αναπτύξει μεγάλη πνευματική κίνηση, έχει γραφτεί ότι ο περίφημος Λέων ο Μαθηματικός έχει μαθητεύσει σε λόγιο ή σε Σχολή στην Άνδρο 9ο αιώνα.

Τον 11ο και 12ο αιώνα το νησί γνωρίζει μεγάλη οικονομική άνθηση. Αναπτύσσεται η μεταξουργία και τα ανδριώτικα μετάξια γίνονται περιζήτητα στη Δύση. Αυτή η περίοδος ευημερίας αφήνει στο νησί τα μνημεία της ακόμα μέχρι σήμερα.

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους της Δ’ Σταυροφορίας, η Άνδρος παραχωρείται μαζί με τις υπόλοιπες Κυκλάδες στους Ενετούς και δίνεται στο Μαρίνο Δάνδολο, ο οποίος την καταλαμβάνει το 1207 και γίνεται ο πρώτος της δυνάστης. Το νησί θα παραμείνει στην κυριαρχία των Βενετών μέχρι το 1566 οπότε και το εγκαταλείπουν για να το καταλάβουν οι Τούρκοι με τον Πιαλί πασά και να παραμείνει πλέον μέχρι την Επανάσταση του 1821 στην κυριαρχία τους.

Στην περίοδο των Βενετών το νησί αποκτά ισχυρή οχυρωματική προστασία. Οι Βενετοί επιθυμούν τον έλεγχο του θαλάσσιου δρόμου από τη Δύση προς την Κωνσταντινούπολη και τη Μαύρη Θάλασσα και γι αυτό μεταφέρουν το κέντρο του νησιού στην ανατολική ακτή. Κτίζεται το Κάτω ή Μέσα Κάστρο στο νησάκι μπροστά στη Χώρα, ιδιαίτερα οχυρό κάστρο, όπου κατοικεί και ο Μαρίνος Δάνδολος και οι διάδοχοί του. Την ίδια περίοδο χτίζεται το Πάνω Κάστρο στο Κοχύλου, σε απόκρημνη και οχυρή τοποθεσία με μεγάλη έκταση, ισχυρούς πύργους, πολλά υδραγωγεία και ναό στο εσωτερικό αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου (Φανερωμένη). Κτίζεται ακόμη ο Πύργος του Μακροταντάλου στο Βόρειο άκρο του νησιού το οποίο εποπτεύει τον πορθμό του Κάβο- Ντόρο.

Η περίοδος της Τουρκοκρατίας δεν είναι τόσο σκληρή για την Άνδρο, σε σχέση με τις άλλες ελλαδικές περιοχές. Το νησί έχει προνομιακή μεταχείριση. Το 18ο αιώνα παραχωρείται ισόβια στη σουλτανομήτορα Βαλιδέ, σουλτάνα και στη συνέχεια στην αδελφή του σουλτάνου Σαχ σουλτάνα. Την περίοδο αυτή ιδρύονται δύο αξιόλογες σχολές, της Αγίας Τριάδος στο Κόρθι και των Ελληνικών Γραμμάτων στο Κάτω Κάστρο.

Το 1821, στις 10 Μαΐου, ο ιερωμένος και φιλόσοφος Θεόφιλος Καΐρης, εξέχουσα φυσιογνωμία στην ελληνική ιστορία και τα γράμματα, υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στο νησί. Με τη δημιουργία της Νέας Ελλάδας, ο φιλόσοφος ίδρυσε το ορφανοτροφείο Καΐρη, όπου λειτούργησε η περίφημη σχολή του. Η λαμπρή πνευματική δραστηριότητά του ανακόπηκε από την αντίδραση της επίσημης Εκκλησίας και η εξέχουσα αυτή φυσιογνωμία καταλήγει στο θάνατο, μετά από 14 χρόνια διώξεων, στη φυλακή της Σύρου.

ΝΑΥΤΙΛΙΑ

Την περίοδο της Επανάστασης σημαντικό ρόλο έπαιξε για το αγωνιζόμενο νησί η ναυτική δύναμη που ήταν αρκετά ισχυρή , αναπτυγμένη ακόμα από το τέλος του 18ου αιώνα. Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η ναυτιλία γνωρίζει μεγάλη πρόοδο και στο νησί είναι φανερά και σήμερα τα σημάδια του πλούτου που συσσώρευσε αυτή η περίοδος. Στο τέλος του αιώνα -1989- με την ανακάλυψη του ατμού σαν δύναμη κίνησης, πρώτοι οι Ανδριώτες εφοπλιστές στρέφονται στη νέα τεχνολογία. Μετά το 1900 η ναυτική δύναμη του νησιού στον εμπορικό στόλο γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη και παίρνει την πρώτη θέση στην Ελλάδα και τον κόσμο. Ο πλούτος που αποφέρει στους εφοπλιστές, τους καπετάνιους αλλά και τα πληρώματα, αντανακλά στην ευημερία του νησιού και την περίοδο αυτή κτίζονται κατοικίες και δημόσια κτήρια με θαυμάσια αρχιτεκτονική, που σήμερα προσελκύουν τον επισκέπτη. Η ναυτική ιστορία του νησιού, τουλάχιστον η νεώτερη, εκτίθεται στο Ναυτικό Μουσείο Άνδρου με ομοιώματα πλοίων, αντικείμενα και ιστορικά στοιχεία.

Facebook

Καιρός